Over Han van den Heuvel

Van klarinetleerling tot koordirigent

Mijn leven in de muziek

Ik ben een amateur musicus, pur sang. Niet omdat ik van muziek mijn beroep heb gemaakt, maar omdat muziek in mijn leven altijd veel meer is geweest dan een hobby. Het is een rode draad die door mijn leven loopt. Dirigeren, arrangeren, componeren, instuderen en vooral: samen met anderen muziek maken. Daar ligt het grote plezier.

Door de jaren heen heb ik ontzettend veel mogen meemaken. Ik heb voor koren gestaan, voor orkesten, voor grote groepen zangers en instrumentalisten. Ik heb mogen ervaren hoe bijzonder het is wanneer een groep mensen, ieder met zijn eigen mogelijkheden en talenten, samen iets laat ontstaan dat er daarvoor nog niet was.

Mijn eerste stappen als dirigent zette ik bij de Vier Gewesten. Met, zoals ik het zelf graag zeg, twee linkerhanden. Van een verfijnde dirigeertechniek was nog nauwelijks sprake. Maar enthousiasme had ik genoeg. En misschien is dat wel belangrijker geweest dan alles wat ik toen nog niet kon.

Gaandeweg leerde ik het vak steeds beter kennen. Ik ontdekte dat dirigeren veel meer is dan maat slaan. Het gaat om luisteren, aanvoelen, communiceren, inspireren en soms ook om geduld hebben. Vooral dat laatste is bij amateurzang niet onbelangrijk!

Al vroeg was ik ook bezig met arrangeren. Ik wilde muziek aanpassen, veranderen, stemmen bij elkaar brengen en vooral ontdekken hoe je met een koor iets moois kunt maken. Later ben ik mij verder gaan verdiepen in de harmonieleer. Dat gaf mij steeds meer inzicht in de mogelijkheden van muziek. Langzaam maar zeker werden mijn arrangementen beter en ontstonden er ook steeds meer eigen koorwerken.

Een van de mooiste ervaringen in mijn muzikale leven was het mogen staan voor een groot orkest. Ook het werken met een jongerenkoor van ongeveer tachtig zangers, samen met een combo, heeft een enorme indruk op mij gemaakt. De energie van jonge mensen, de kracht van een grote groep en het moment waarop alles samenkomt: dat zijn ervaringen die je als musicus niet snel vergeet.

Ik heb in al die jaren vooral ontzettend veel plezier gehad.

Niet alles ging vanzelf. Natuurlijk waren er uitvoeringen waarbij het anders liep dan gehoopt. Een inzet die niet helemaal gelijk was, een passage die maar niet wilde lukken, een instrument dat zich op het verkeerde moment liet horen of een koor dat een aanwijzing op geheel eigen wijze interpreteerde. Maar juist dat hoort bij muziek maken. En vaak zijn het achteraf de verhalen waar je met de meeste glimlach aan terugdenkt.

Want muziek maken met amateurs betekent voor mij niet dat je genoegen neemt met minder. Integendeel. Je probeert samen het beste te bereiken wat binnen de mogelijkheden ligt. En wanneer dat lukt, ontstaat er iets bijzonders: mensen die misschien overdag een heel ander leven leiden, komen samen en worden voor een paar uur één muzikale gemeenschap.

Ook het componeren heeft zich steeds verder ontwikkeld. Waar ik in het begin vooral probeerde uit te vinden hoe je muziek op papier krijgt, ben ik steeds meer gaan zoeken naar een eigen muzikale taal. Daarbij vind ik toegankelijkheid belangrijk. Muziek hoeft niet altijd ingewikkeld te zijn om mensen te raken.

Een van mijn recente werken is het mini-oratorium ‘Op weg naar Kerst’. Het is bewust geschreven als een toegankelijk en niet al te moeilijk werk voor amateurmusici: koor en combo kunnen er samen mee aan de slag.

Het verhaal begint bij de geboorte van Maria en volgt haar levensloop tot aan de reis naar Bethlehem. Het is daarmee geen traditioneel kerstverhaal dat alleen de geboorte van Jezus vertelt, maar een verhaal dat de weg ernaartoe zichtbaar maakt.

Voor het libretto mocht ik samenwerken met Vic van Zonsbeek en Sjaak Kitslaar. Hun teksten vormen de basis waarop de muziek kon ontstaan. Woord en muziek vertellen samen het verhaal.

En misschien is dat uiteindelijk precies wat mij al die jaren heeft gedreven: iets maken dat door anderen tot leven kan worden gebracht.

Een partituur op papier is nog geen muziek. Pas wanneer een dirigent de eerste maat aangeeft, wanneer zangers hun stemmen laten klinken en instrumentalisten hun partijen spelen, begint het werk werkelijk te leven.

Dat is ook waarom ik mijzelf met overtuiging een amateur pur sang noem. Het woord amateur komt uiteindelijk van het Latijnse amare: liefhebben.

En muziek heb ik altijd liefgehad.

Ik heb mogen leren. Ik heb mogen proberen. Ik heb fouten mogen maken en opnieuw mogen beginnen. Ik heb mogen dirigeren, arrangeren en componeren. Maar bovenal heb ik mogen ervaren hoeveel geluk muziek kan brengen wanneer je het samen doet.

Mijn muzikale reis is daarmee nog lang niet voorbij.

Zolang er een koor is dat wil zingen, musici die willen spelen, muziek die nog geschreven moet worden en een partituur waarop nog een eerste maat moet worden gezet, blijf ik het met ontzettend veel plezier doen.
.
Muziek geeft kleur aan het leven.

Sinds 1979 dirigeert hij koren — van De Vier Gewesten in Best tot een reeks producties bij VoiceSensation en Musicalvereniging Theabelle. Hij schreef en arrangeerde muziek voor grote theaterproducties zoals Aida aan de Maas, en bleef zich decennialang ontwikkelen via cursussen in dirigeren, harmonieleer en zang.

Vandaag combineert Han het dirigeren van meerdere koren met componeren, arrangeren en het begeleiden van zangers en ensembles in 's-Hertogenbosch en omgeving.